9 ΕΙΣΑΓΩΓΗ δημιουργήθηκαν πανεπιστημιακά τμήματα και υπήρξαν διακριτές διαφορές μεταξύ των μεγάλων σχολών στην Αυστρία, τη Βρετανία και την Ελβετία, ιδίως όσον αφορά την επιθυμία ύπαρξης κάποιου βαθμού κρατικής παρέμβασης στην οικονομία. Αυτές οι διαφορές έγιναν ακόμα πιο εμφανείς τον 20ό αιώνα, όταν οι επαναστάσεις στη Ρωσία και την Κίνα έφεραν σχεδόν το ένα τρίτο του κόσμου υπό κομμουνιστική κυριαρχία, με κεντρικά σχεδιασμένες οικονομίες αντί ανταγωνιστικών αγορών. Τον υπόλοιπο κόσμο, ωστόσο, απασχολούσε το ερώτημα αν οι αγορές ήταν από μόνες τους ικανές να προσφέρουν ευημερία. Ενώ η ηπειρωτική Ευρώπη και η Βρετανία διαφωνούσαν ως προς τον βαθμό κυβερνητικής παρέμβασης, η πραγματική μάχη ιδεών δόθηκε στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Οικονομικής Ύφεσης μετά την κατάρρευση της Γουόλ Στριτ το 1929. Μετά το 1950, το κέντρο της οικονομικής σκέψης μετακινήθηκε από την Ευρώπη στις ΗΠΑ, που ήταν η κυρίαρχη οικονομική υπερδύναμη και υιοθετούσαν ολοένα περισσότερο φιλελεύθερες πολιτικές. Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ το 1991, φαινόταν ότι η οικονομία της ελεύθερης αγοράς αποτελούσε όντως τον δρόμο προς την οικονομική επιτυχία, όπως είχε προβλέψει ο Άνταμ Σμιθ. Ωστόσο υπήρχαν και διαφορετικές απόψεις. Αν και η πλειονότητα των οικονομολόγων εμπιστευόταν τη σταθερότητα, την αποδοτικότητα και την ορθολογικότητα των αγορών, ορισμένοι αμφέβαλλαν, και έτσι προέκυψαν νέες προσεγγίσεις. Εναλλακτικές προσεγγίσεις Στα τέλη του 20ού αιώνα, νέοι τομείς των οικονομικών ενσωμάτωναν ιδέες από κλάδους όπως η ψυχολογία και η κοινωνιολογία, καθώς και νέες προόδους στα μαθηματικά και τη φυσική, όπως η θεωρία παιγνίων και η θεωρία του χάους. Οι θεωρητικοί αυτών των απόψεων προειδοποίησαν και για τις αδυναμίες του καπιταλισμού. Οι κλιμακούμενες οικονομικές κρίσεις που σημειώθηκαν στις αρχές του 21ου αιώνα ενίσχυσαν την αίσθηση ότι υπήρχε κάτι θεμελιωδώς εσφαλμένο στο σύστημα. Την ίδια στιγμή, οι επιστήμονες κατέληξαν ότι ο συνεχώς αυξανόμενος οικονομικός πλούτος είχε επιπτώσεις στο περιβάλλον με τη μορφή δυνητικά καταστροφικών κλιματικών αλλαγών. Καθώς Ευρώπη και ΗΠΑ άρχισαν να αντιμετωπίζουν ίσως τα σοβαρότερα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπισαν ποτέ, εμφανίστηκαν νέες οικονομίες, ιδίως στη Νοτιοανατολική Ασία και τις λεγόμενες «χώρες BRIC» (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία και Κίνα). Η οικονομική ισχύς μετατοπίζεται και πάλι, και αναμφίβολα θα προκύψει νέα οικονομική σκέψη για να βοηθήσει στη διαχείριση των περιορισμένων πόρων μας. Πασίγνωστο «θύμα» της πρόσφατης οικονομικής κρίσης είναι η Ελλάδα, η χώρα απ’ όπου ξεκίνησε η ιστορία των οικονομικών και απ’ όπου προέρχεται η λέξη «οικονομικά». Το 2012, διαδηλωτές στην Αθήνα διατράνωσαν ότι και η δημοκρατία προέρχεται από τους Έλληνες, αλλά κινδυνεύει να θυσιαστεί στην αναζήτηση λύσης σε μια κρίση χρέους. Το πώς η παγκόσμια οικονομία θα λύσει τα προβλήματά της μένει να φανεί, αλλά με τις αρχές των οικονομικών που περιγράφονται σε αυτό το βιβλίο θα δούμε πώς φτάσαμε στην παρούσα κατάσταση, και ίσως αρχίσουμε να βλέπουμε μια διέξοδο. ■
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==