Το μικρό βιβλίο της οικονομίας

8 ΕΙΣΑΓΩΓΗ που εξέταζε τη συνολική εικόνα. Αυτή ήταν η αρχή της επονομαζόμενης οικονομίας της αγοράς. Η ανάλυση του νέου συστήματος από τον Σμιθ έθεσε το πρότυπο με μια ολοκληρωμένη εξήγηση της ανταγωνιστικής αγοράς. Ο Σμιθ θεωρούσε ότι η αγορά καθοδηγείται από ένα «αόρατο χέρι», ώστε οι ορθολογικές ενέργειες των ατόμων με γνώμονα το ατομικό προσωπικό συμφέρον να προσφέρουν τελικά στην κοινωνία ακριβώς αυτό που χρειάζεται. Ο Σμιθ ήταν φιλόσοφος και το θέμα του βιβλίου του ήταν η «πολιτική οικονομία» –ένα αντικείμενο που περιλαμβάνει, πέρα από τα οικονομικά, την πολιτική, την ιστορία, τη φιλοσοφία και την ανθρωπολογία. Μετά τον Σμιθ, εμφανίστηκε μια νέα γενιά οικονομικών στοχαστών, που επέλεξαν να επικεντρωθούν εξολοκλήρου στην οικονομία. Αυτοί βασίστηκαν στο πώς κατανοούμε τη λειτουργία της οικονομίας και πώς πρέπει να τη διαχειριζόμαστε, και έθεσαν τα θεμέλια των κλάδων των οικονομικών. Καθώς το γνωστικό αντικείμενο εξελίχθηκε, οι οικονομολόγοι εντόπισαν συγκεκριμένους τομείς προς εξέταση. Μια προσέγγιση ήταν να εξετάζεται η οικονομία στο σύνολό της, είτε σε εθνικό είτε σε διεθνές επίπεδο και έγινε γνωστή ως «μακροοικονομία» ή «μακροοικονομική». Αυτός ο τομέας των οικονομικών περιλαμβάνει θέματα όπως η ανάπτυξη και η πρόοδος, η μέτρηση του πλούτου μιας χώρας όσον αφορά την παραγωγή και το εισόδημα, καθώς και οι πολιτικές της για το διεθνές εμπόριο, τη φορολογία και τον έλεγχο του πληθωρισμού και της ανεργίας. Αντίθετα, αυτό που σήμερα αποκαλούμε «μικροοικονομία» εξετάζει τις αλληλεπιδράσεις μεμονωμένων ατόμων και επιχειρήσεων στην οικονομία: τις δραστηριότητες της προσφοράς και της ζήτησης, τους αγοραστές και τους πωλητές, τις αγορές και τον ανταγωνισμό. Νέες σχολές σκέψης Φυσικά, υπήρξαν διαφορές απόψεων μεταξύ των οικονομολόγων και προέκυψαν διάφορες σχολές σκέψης. Πολλοί καλωσόρισαν την ευημερία που έφερε η σύγχρονη βιομηχανική οικονομία και υποστήριξαν μια προσέγγιση φιλελεύθερου καπιταλισμού (laissez faire) για να επιτρέψουν στην ανταγωνιστική αγορά να δημιουργήσει πλούτο και να τονώσει την τεχνολογική καινοτομία. Άλλοι ήταν πιο επιφυλακτικοί για την ικανότητα της αγοράς να ωφελεί την κοινωνία και διαπίστωσαν ανεπάρκειες του συστήματος. Θεωρούσαν ότι αυτές μπορούσαν να ξεπεραστούν μέσω κρατικών παρεμβάσεων και υποστήριξαν ότι οι κυβερνήσεις έπρεπε να έχουν ρόλο στην παροχή ορισμένων αγαθών και υπηρεσιών και στον περιορισμό της ισχύος των παραγωγών. Βάσει της ανάλυσης ορισμένων οικονομολόγων, ιδιαίτερα του Γερμανού Καρλ Μαρξ, η καπιταλιστική οικονομία ήταν μοιραία ελαττωματική και δεν θα επιβίωνε. Οι ιδέες των πρώτων «κλασικών» οικονομολόγων όπως ο Σμιθ άρχισαν να υποβάλλονται σε αυστηρή εξέταση. Από τα τέλη του 19ου αιώνα, οικονομολόγοι με παιδεία φυσικών επιστημών προσέγγιζαν το θέμα μέσω των κλάδων των μαθηματικών, της μηχανικής και της φυσικής. Αυτοί οι «νεοκλασικοί» οικονομολόγοι περιέγραψαν την οικονομία με γραφήματα και μαθηματικούς τύπους και πρότειναν νόμους που διέπουν τη λειτουργία των αγορών και δικαιολογούσαν την προσέγγισή τους. Πριν το τέλος του 19ου αιώνα, τα οικονομικά άρχισαν να αναπτύσσουν εθνικά χαρακτηριστικά: Αναπτύχθηκαν κέντρα οικονομικής σκέψης καθώς

RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==