Page 15 - 85044-filosofia

Basic HTML Version

17
των ιδεών σχετικά με τη φύση του «εγώ»
και της συνείδησης είχε ως αποτέλεσμα τη
δημιουργία της επιστήμης της ψυχολογίας.
Το ίδιο ισχύει και για τη σχέση της
φιλοσοφίας με την κοινωνία. Σε όλη τη
διάρκεια της ιστορίας, πολιτικοί αρχηγοί
έχουν υιοθετήσει κάθε είδους ηθικά
συστήματα, διαμορφώνοντας κοινωνίες ή
προκαλώντας ακόμα και επαναστάσεις.
Πολλές από τις αποφάσεις που λαμβάνο­
νται καθημερινά σε όλα τα επαγγέλματα
έχουν ηθικές διαστάσεις, οι οποίες σχετί­
ζονται με τις ιδέες των μεγάλων στοχα­
στών της φιλοσοφίας.
Πίσω από τις ιδέες
Οι ιδέες που παρουσιάζονται σε αυτό το
βιβλίο διαμορφώθηκαν στις κοινωνίες και
τους πολιτισμούς που έζησαν οι άνθρωποι
που τις διατύπωσαν. Καθώς θα τις εξετά­
ζουμε, θα σχηματίσουμε μια εικόνα για τα
εθνικά χαρακτηριστικά κάθε τόπου, και θα
αποκομίσουμε την αίσθηση της εποχής
κατά την οποία αναπτύχθηκαν.
Οι φιλόσοφοι που παρουσιάζουμε
εδώ αναδεικνύονται ως ξεχωριστές προ­
σωπικότητες –μερικοί στοχαστές είναι
οπτιμιστές, άλλοι είναι πεσιμιστές . κάποιοι
είναι σχολαστικοί και λεπτολόγοι, ενώ
άλλοι πραγματοποιούν νοητικά άλματα .
ορισμένοι εκφράζονται με σαφή και ακριβή
γλώσσα, ενώ άλλοι ποιητικά . άλλοι πάλι
με μια πυκνή σε νοήματα και αφηρημένη
γλώσσα, η κατανόηση της οποίας απαιτεί
χρόνο. Αν μελετήσετε τις ιδέες τους από τα
πρωτότυπα κείμενα, δεν θα συμφωνήσετε
ή θα διαφωνήσετε απλώς με αυτές και θα
ακολουθήσετε τους συλλογισμούς που
οδήγησαν στα συμπεράσματά τους . θα
αποκομίσετε και μια αίσθηση για τον
άνθρωπο που τις διατύπωσε. Για παρά­
δειγμα, ίσως να ενθουσιαστείτε από τον
πνευματώδη και γοητευτικό Χιουμ και να
εκτιμήσετε την εξαιρετικά σαφή πρόζα του,
αλλά να μην αισθανθείτε τόσο άνετα με
αυτά που έχει να πει . ή να βρείτε τον
Σοπενχάουερ πειστικό και ευχάριστο,
αποκομίζοντας ωστόσο την απόμακρη
εντύπωση ότι δεν ήταν ιδιαίτερα αγαπητός
ως άνθρωπος.
Πάνω απ’ όλα, όμως, όλοι αυτοί οι
στοχαστές ήταν (και είναι) ενδιαφέροντες
και συναρπαστικοί. Οι λαμπρότεροι από
αυτούς ήταν και εξαιρετικοί συγγραφείς,
και η ανάγνωση των γραπτών τους μπορεί
να είναι το ίδιο απολαυστική με εκείνη
ενός λογοτεχνικού έργου . μπορούμε να
εκτιμήσουμε όχι μόνο το λογοτεχνικό ύφος
αλλά και το φιλοσοφικό ύφος τους,
δηλαδή, τον τρόπο που παρουσιάζουν τα
επιχειρήματά τους. Εκτός από πνευματικά
προκλητικό, το έργο τους μπορεί να εξυ­
ψώνει όπως ένα καλλιτεχνικό αριστούρ­
γημα, να είναι το ίδιο κομψό όσο μια
μαθηματική απόδειξη και το ίδιο πνευμα­
τώδες όσο μια ρητορεία.
Η φιλοσοφία δεν έχει να κάνει μόνο με
ιδέες –είναι ένας τρόπος σκέψης. Πολλές
φορές, δεν υπάρχουν σωστές ή λανθασμέ­
νες απαντήσεις, και διαφορετικοί φιλόσο­
φοι συχνά καταλήγουν σε εντελώς διαφο­
ρετικά συμπεράσματα για ορισμένα
ερωτήματα που η επιστήμη δεν μπορεί
–και η θρησκεία δεν θέλει– να απαντήσει.
Απολαύστε τη φιλοσοφία
Αν η απορία για το άγνωστο και η περιέρ­
γεια είναι ανθρώπινα χαρακτηριστικά, το
ίδιο ανθρώπινα είναι και η συγκίνηση της
εξερεύνησης και η χαρά της ανακάλυψης.
Η φιλοσοφία μπορεί να είναι το ίδιο
συναρπαστική όσο μια φυσική δραστηριό­
τητα και το ίδιο απολαυστική όσο ένα έργο
τέχνης. Πάνω απ’ όλα όμως, έχουμε την
ικανοποίηση ότι καταλήγουμε σε πεποιθή­
σεις και ιδέες που δεν μας επέβαλαν ή
κληροδότησαν η κοινωνία, οι δάσκαλοι, η
θρησκεία, ή οι φιλόσοφοι, αλλά σε πεποι­
θήσεις και ιδέες οι οποίες είναι προϊόντα
δικών μας συλλογισμών.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
«Η αρχή της σκέψης βρίσκεται
στη διαφωνία –όχι μόνο με
τους άλλους, αλλά και
με τον εαυτό μας.»
Έρικ Χόφερ