Page 12 - 85044-filosofia

Basic HTML Version

14
Αρχικά, απλώς ένα χρήσιμο εργαλείο για
να διαπιστωθεί αν κάποιο επιχείρημα ήταν
ορθό, η λογική ανέπτυξε κανόνες και συμ­
βάσεις, και σύντομα έγινε ένα αυτόνομο
πεδίο μελέτης, ένας ακόμα κλάδος του
διευρυνόμενου αντικειμένου της φιλοσο­
φίας.
Όπως και ένα μεγάλο μέρος της φιλο­
σοφίας, η λογική έχει στενούς δεσμούς με
την επιστήμη και, πιο συγκεκριμένα, με τα
μαθηματικά. Η βασική δομή ενός λογικού
επιχειρήματος, από την αρχική υπόθεση
και μέσω μιας σειράς βημάτων μέχρι το
τελικό συμπέρασμα, είναι ίδια με εκείνη
μιας μαθηματικής απόδειξης. Δεν αποτελεί
έκπληξη που οι φιλόσοφοι συχνά κατα­
φεύγουν στα μαθηματικά για να βρουν
παραδείγματα αυταπόδεικτων, αναμφι­
σβήτητων αληθειών, ούτε ότι πολλοί από
τους μεγαλύτερους στοχαστές, από τον
Πυθαγόρα μέχρι τον Ρενέ Ντεκάρτ και τον
Γκόντφριντ Λάιμπνιτς, ήταν επίσης δεινοί
μαθηματικοί.
Παρόλο που η λογική μπορεί να φαίνε­
ται ότι είναι ο ακριβέστερος και «επιστημο­
νικότερος» κλάδος της φιλοσοφίας, ένας
χώρος όπου κάτι είτε είναι ορθό είτε όχι,
μια πιο προσεκτική ματιά μας δείχνει ότι
τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Η πρό­
οδος που σημειώθηκε στα μαθηματικά τον
19ο αιώνα έθεσε υπό αμφισβήτηση τους
κανόνες της λογικής που είχε θέσει ο
Αριστοτέλης . αλλά ακόμα και στην αρχαιό­
τητα, τα περίφημα παράδοξα του Ζήνωνα
του Ελεάτη κατέληγαν σε εντελώς παρά­
λογα συμπεράσματα μέσα από, φαινομε­
νικά, άρτια επιχειρήματα.
Ένα μεγάλο μέρος του προβλήματος
είναι ότι η φιλοσοφική λογική, σε αντίθεση
με τα μαθηματικά, εκφράζεται με λέξεις και
όχι με αριθμούς ή σύμβολα, και υπόκειται
σε όλες τις εγγενείς γλωσσικές αμφισημίες
και αποχρώσεις. Για να συνθέσουμε ένα
λογικό επιχείρημα πρέπει να χρησιμοποιή­
σουμε προσεκτικά και με ακρίβεια τη
γλώσσα, εξετάζοντας τις προτάσεις και τα
επιχειρήματά μας ώστε να βεβαιωθούμε
ότι έχουν τη σημασία που νομίζουμε ότι
έχουν . και όταν εξετάζουμε τα επιχειρή­
ματα των άλλων, δεν πρέπει να αναλύουμε
μόνο τα λογικά βήματα που κάνουν, αλλά
και τη γλώσσα που χρησιμοποιούν, ώστε
να εξακριβώσουμε αν τα συμπεράσματά
τους είναι έγκυρα. Από αυτή τη διαδικασία
προέκυψε ένας άλλος κλάδος της φιλοσο­
φίας, ο οποίος άνθισε τον 20ο αιώνα, η
φιλοσοφία της γλώσσας, που περιλαμβά­
νει τη μελέτη των όρων και της σημασίας
τους.
Ηθική, τέχνη, και πολιτική
Επειδή η γλώσσα δεν παρέχει εκφραστική
ακρίβεια, οι φιλόσοφοι, κατά την αναζή­
τηση απαντήσεων στα φιλοσοφικά ερωτή­
ματα, επιχείρησαν να αποσαφηνίσουν τις
έννοιες. Ο Σωκράτης, με τα ερωτήματα
που έθετε στους Αθηναίους πολίτες επιχει­
ρούσε να εμβαθύνει και να αποκαλύψει
ποια πίστευαν ότι ήταν η σημασία ορισμέ­
νων εννοιών. Ρωτούσε φαινομενικά απλές
ερωτήσεις όπως «Τι είναι δικαιοσύνη;» ή
«Τι είναι κάλλος;» όχι απλώς για να εκμαι­
εύσει τη σημασία τους, αλλά για να εξε­
ρευνήσει και τις ίδιες τις έννοιες. Σε αυτές
τις συζητήσεις, ο Σωκράτης αμφισβητούσε
τις υποθέσεις σχετικά με τον τρόπο που
ζούμε και τα πράγματα που θεωρούμε ότι
είναι σημαντικά.
Η εξέταση του τι σημαίνει να ζεις μια
«καλή» ζωή, της πραγματικής σημασίας
εννοιών όπως η δικαιοσύνη και η ευτυχία,
και του τρόπου με τον οποίο μπορούμε να
τις εξασφαλίσουμε, αλλά και του τρόπου
με τον οποίο πρέπει να συμπεριφερόμα­
στε, αποτελεί τη βάση του κλάδου της
φιλοσοφίας που ονομάζεται ηθική (ή ηθική
φιλοσοφία) . ο σχετικός κλάδος που προ­
κύπτει από το ερώτημα τι συνιστά την
ομορφιά και τι είναι τέχνη ονομάζεται
αισθητική. Εξετάζοντας ηθικά ερωτήματα
σχετικά με την προσωπική ζωή μας, είναι
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
«Ω, φιλοσοφία, οδηγήτρια της
ζωής! Εσύ που αναζητείς την
αρετή και εκβάλλεις τα
ελαττώματα, τι θα μπορούσε να
είναι, χωρίς εσένα, δε λέω η δική
μου ζωή, αλλά η ζωή όλων των
ανθρώπων;»
Κικέρωνας