Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου

Εισαγωγή 11 τικές μελέτες, προβολές, συνέδρια και ερευνητικά προγράμματα δεν οδήγησαν σε μια καθολική αποδοχή και εισαγωγή αυτών των ιστορικών προσώπων στην κινηματογραφική Ιστορία. Οι δύο τελευταίες δεκαετίες έχουν προσφέρει, επιπλέον, σημαντικές (επαν)εξετάσεις άγνωστων ή/και ελάχιστα αναγνωρισμένων γυναικών πίσω από την κάμερα· η μονογραφία Alice Guy Blaché: Lost Visionary of the Cinema (2014) της Alison McMahan και το ντοκιμαντέρ Be Natural: The Untold Story of Alice Guy-Blaché (2018) για την πρωτοπόρα Γαλλίδα σκηνοθέτρια Alice Guy, η οποία είναι η πρώτη γυναίκα σκηνοθέτρια παγκοσμίως με βάση τα υπάρχοντα στοιχεία και, ίσως, η πρώτη σκηνοθέτρια που εστίασε στον αφηγηματικό κινηματογράφο· η μονογραφία Lois Weber in Early Hollywood (2015) της Shelley Stamp για την Αμερικανίδα σκηνοθέτρια Lois Weber, η οποία διαμόρφωσε μαζί με τους D.W. Griffith και Cecil B. DeMille την κινηματογραφική κουλτούρα την εποχή του βωβού· το βιβλίο Ida Lupino, Director: Her Art and Resilience in Times of Transition (2017) των Therese Grisham και Julie Grossman, που εξετάζει το σκηνοθετικό έργο της Ida Lupino, μοναδικής εργαζόμενης σκηνοθέτριας στην Αμερική τη δεκαετία του 1950· τα παραπάνω είναι μόνο μερικά παραδείγματα προσπαθειών να έρθουν στο φως γυναικείες φωνές, οι οποίες διεκδικούν τη θέση που τους αρμόζει με βάση το έργο που άφησαν πίσω τους και το οποίο, όπως είδαμε στο παράδειγμα της Varda, μπορεί ακόμη και να αποδοθεί σ’ έναν άντρα. Ωστόσο, ο δρόμος είναι πολύ μακρύς, αν αναλογιστούμε ότι υπάρχουν και νεότερες σκηνοθέτριες, το έργο των οποίων δεν έχει εξετασθεί ή αναγνωριστεί από την κριτική ή/και την ακαδημαϊκή έρευνα. Ένα ενδιαφέρον παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Barbra Streisand και το προσωπικό της βίωμα κατά τη δεκαπενταετή προσπάθειά της να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη το διήγημα του Νομπελίστα Issac Bashevis Singer, «Yentl the Yeshiva Boy» (1962). Αν και πρωτοδιάβασε το διήγημα το 1968, η ταινία ολοκληρώθηκε και διανεμήθηκε τελικά το 1983. Παρά το γεγονός ότι η ιστορία της παραγωγής και της κινηματογράφησης του Yentl θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ξεχωριστό και γεμάτο σασπένς φιλμικό κείμενο, αυτό που μας αφορά είναι η αντιμετώπιση μιας γυναίκας, ήδη διάσημης παγκοσμίως, που αποφασίζει να γίνει σκηνοθέτρια. Η ίδια η Streisand (2023) αφηγείται στην πρόσφατη βιογραφία της το εξής ενδεικτικό περιστατικό, που σχετίζεται με την έμφυλη διάκριση στην κινηματογραφική βιομηχανία. Με το πέρας των γυρισμάτων και του μοντάζ, κάλεσε στο σπίτι της τον φίλο της και σκηνοθέτη Steven Spielberg για μια προβολή. Ο Spielberg ενθουσιάστηκε με την πρώτη σκηνοθετική της απόπειρα και μάλιστα το σχόλιό του ήταν… «μην αλλάξεις ούτε ένα κάδρο». Ένα μήνα πριν από την επίσημη πρεμιέρα της ταινίας και τη διανομή της, η Streisand ανέφερε τη συνάντησή της με τον Spielberg καθώς και την πρόταση που της έκανε ο τελευταίος να σκηνοθετήσει μια ταινία για την εταιρία του σε συνέντευξη για τους Los Angeles Times. Ωστόσο, όταν το άρθρο δημοσιεύθηκε μετά την επιμέλειά του από τον αρχισυντάκτη, το κείμενο έκανε αναφορά σε «βοήθεια» του Spielberg στο

RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==