Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου

Εισαγωγή 17 κοινωνικές και έμφυλες στάσεις (όπως η ενδυνάμωση των γυναικών, τα ζητήματα ψυχικής υγείας, η αδελφοσύνη, το σεξ ως γυναικεία ευχαρίστηση, κ.λπ.). Φυσικά, οι δεκαεπτά αναγνώσεις/κεφάλαια δεν μπορούν να προσφέρουν μια λεπτομερή έρευνα για όλες τις πτυχές τής κάθε ταινίας. Ωστόσο, ελπίζουμε ότι ο τόμος, συνολικά, θα αποτελέσει ένα πολύτιμο βοήθημα και το πρώτο βήμα ανάδειξης του έργου της πρώτης Ελληνίδας σκηνοθέτριας, αλλά και της γνωριμίας με ένα άγνωστο κομμάτι της ελληνικής, αλλά και της ευρωπαϊκής πολιτισμικής κληρονομιάς. Η δομή της ανθολογίας Ο τόμος αυτός διαρθρώνεται χρονολογικά με κριτήριο το έτος διανομής των ταινιών της Πλυτά. Έτσι, διευκολύνεται όχι μόνο η σταδιακή γνωριμία της αναγνώστριας με το έργο της σκηνοθέτριας, από το ξεκίνημα στην ωριμότητα, αλλά και η κατανόηση της ελληνικής ιστορικής συνέχειας που συνοδεύει κάθε καλλιτεχνικό έργο. Το πρώτο κεφάλαιο υπογράφεται από την Μπέτυ Κακλαμανίδου και την Άλκηστη Ακτσόγλου και εξετάζει το ντεμπούτο της Πλυτά πίσω από την κάμερα. Τ’ Αρραβωνιάσματα (1950), όμως, κατέχουν ακόμη μια ιδιαίτερη θέση στην ιστορία του ελληνικού κινηματογράφου, γιατί είναι μία από τις επτά μόνο ελληνικές ταινίες που διανεμήθηκαν το 1950. Η πλοκή εστιάζει στον επικείμενο γάμο του Δημητρού (Νίκος Τζόγιας) και της Τζεβής (Μαργαρίτα Γεράρδου) στο νησί της Σαλαμίνας, τη δεκαετία του 1920. Η ένωση των δύο νέων συναντά εμπόδια και η αποκάλυψη ότι ο Δημητρός και η Τζεβή είναι ετεροθαλή αδέλφια και μοιράζονται την ίδια μητέρα οδηγεί σε τραγικό τέλος. Το κεφάλαιο επικεντρώνεται στον δευ- τερεύοντα, κινηματογραφικά, χαρακτήρα της Λεμονιάς και στο γεμάτο οδύνη και κακοποίηση παρελθόν της, που αποτελεί και το έναυσμα για τη λύση του δραματικού αφηγήματος. Το θέμα της συστηματικής βίας εναντίον των ψυχοκόρων/υπηρετριών στην Ελλάδα των τριών προηγούμενων αιώνων εντάσσεται σε μια σχετικά νέα και κυρίως κοινωνιολογική ακαδημαϊκή περιοχή, που μελετά την ιστορία της οικιακής εργασίας και τον έμφυλο και ταξικό/κοινωνικό χαρακτήρα της συχνής καταπίεσης και σεξουαλικής κακοποίησης των γυναικών οικιακών βοηθών. Η κινηματογραφική αναπαράσταση της δραματικής πτυχής της ζωής αυτών των γυναικών κατά τη διάρκεια του Παλαιού Ελληνικού Κινηματογράφου (ΠΕΚ) είναι σχεδόν απούσα. Ουσιαστικά, θα πρέπει να περιμένουμε ως το σκηνοθετικό ντεμπούτο του Παντελή Βούλγαρη με τη βραβευμένη ταινία Το προξενιό της Άννας (1972), για να παρακολουθήσουμε μια ρεαλιστική διερεύνηση της ζωής μιας ψυχοκόρης. Είναι καιρός, λοιπόν, να δούμε και την ανάδειξη της έμφυλης στοχοποίησης μιας ψυχοκόρης στην πρώτη ταινία τής πρώτης Ελληνίδας σκηνοθέτριας, που τολμά να αναδείξει αυτό το τραύμα μέσα από έναν δεύτερο γυναικείο ρόλο. Στόχος του κεφαλαίου είναι να αναδειχθεί η αφηγηματικά κομβική θέση της Λεμονιάς και το θάρρος της σκηνοθέτριας να ασχοληθεί με το σκοτεινό αυτό κομμάτι της ελληνικής ιστορίας.

RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==