Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου

14 Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου ραγωγός χρειάζεται κότσια. Πού να φανταστώ τότε, ότι κάποτε θα έμπλεκα κι εγώ με την παραγωγή. Κι αυτό έγινε όταν έμεινα μόνη και με λιγοστά χρήματα, παρ’ όλες τις αντίθετες φήμες που κυκλοφορούσαν (Πλυτά σε Αγγελή 1979, 138). Η Πλυτά ξεκινά την κινηματογραφική της πορεία ως υπεύθυνη παραγωγής στο δράμα του Αλέκου Σακελλάριου, Μαρίνα (1947 –Κακλαμανίδου και Ζιγνέλη 2022, 135). Το 1948 συνεργάζεται με τον Γιώργο Τζαβέλλα στην ταινία Μαρίνος Κονταράς (ή Ο Κουρσάρος του Αιγαίου, 1948) και την ίδια χρονιά, ξεκινά τα γυρίσματα της πρώτης της ταινίας, που αποτελεί ταυτόχρονα και την πρώτη ελληνική ταινία που σκηνοθετείται από γυναίκα. Η Πλυτά μεταφέρει σε δικό της σενάριο το θεατρικό έργο του Δημήτρη Μπόγρη, Τ’ Αρραβωνιάσματα (1925), με παραγωγό τη Νόβακ Φιλμ. Η ταινία προβάλλεται το 1950 και έρχεται τέταρτη σε σύνολο δεκατριών ελληνικών παραγωγών. Έως και το 1970, ακολουθούν άλλες δεκαέξι ταινίες με «κύκνειο άσμα» την Άγνωστη της Νύχτας. Από το 1970 έως το τέλος της ζωής της το 2006, η Πλυτά παρέμεινε ενεργή, αρθρογραφώντας σε εφημερίδες και περιοδικά (Χατζηαντωνίου 2022). Μέρος του έργου αυτού έχει ήδη εντοπιστεί από την Άνα Αναγνωστοπούλου, που συμμετέχει ως συγγραφέας στην ανθολογία μας. Η ανάγνωσή του παρέχει επιπλέον στοιχεία για την προσωπικότητα και τις απόψεις της Πλυτά και ελπίζουμε ότι στο σύντομο μέλλον θα υπάρξει σχετική μελέτη. Στην κινηματογραφική της καριέρα, η Πλυτά ξεκινά με τη διεύθυνση παραγωγής, περνά στη σκηνοθεσία, αλλά συνεχίζει, ξεδιπλώνοντας και άλλα ταλέντα. Σε δέκα από τις δεκαεπτά ταινίες της υπογράφει το σενάριο (πρωτότυπο ή διασκευασμένο) και σε οκτώ αναλαμβάνει και τον ρόλο της μοντέρ. Η φιλμογραφία της διακρίνεται από πολυσυλλεκτικότητα καθώς περιλαμβάνει μιούζικαλ, βιογραφίες, κωμωδίες, δράματα. Παρά την έλλειψη κεφαλαίων και υποδομής σε επίπεδο στούντιο και εξοπλισμού, η Πλυτά δημιουργεί μια εντυπωσιακή φιλμογραφία με κύριο θέμα τις θηλυκότητες και τις αρρενωπότητες και μπολιάζει τα, σε πρώτη ανάγνωση, συμβατικά φιλμικά της κείμενα με δηκτικά «σχόλια», δεκαετίες μπροστά από την εποχή της. Με εξαίρεση την Άγνωστη της Νύχτας, οι ταινίες της Πλυτά είχαν και εμπορικό κέρδος για τις περισσότερες παραγωγές. Αναφέρουμε ενδεικτικά, ότι ο Βαφτιστικός (1952) ήρθε τρίτος σε δεκαπέντε ταινίες, το Τζιπ, Περίπτερο και Αγάπη (1957) δέκατο σε τριάντα ταινίες και Τα Ναυάγια της Ζωής ένατα σε πενήντα μία ταινίες. Η Πλυτά συνεργάστηκε τόσο με γνωστές εταιρίες παραγωγής της εποχής, όπως η Ανζερβός και η Νόβακ Φιλμ, αλλά και με μικρότερες εταιρίες, όπως η Κομίνης Φιλμ και η Μερ Φιλμ και ανεξάρτητους παραγωγούς, όπως ο Μπάμπης Σαρόγλου, ο Σάββας Πυλαρινός και ο Νίκος Βαρβέρης. Ωστόσο, η Πλυτά δεν συνεργάστηκε ποτέ με τη μεγαλύτερη ελληνική εταιρία παραγωγής, τη Φίνος Φιλμ. Όπως λέει η ίδια στη συνέντευξη στην Αγγελή:

RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==