Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου

Εισαγωγή 13 είναι ένα βαθιά συγκινητικό αφήγημα. Σε αυτό, «μιλά και βλέπει» η Ρούσα, ένα μουλάρι που το πήραν από την αυλή του κυρ’ Γιαννακού, όπου απολάμβανε όλα τα καλά του Θεού και το έστειλαν στον πόλεμο. Χωρίς να ανήκει στην κατηγορία της παιδικής λογοτεχνίας, όπως ο Μάγκας της Πηνελόπης Δέλτα (1935), «Η Ρούσα» συγκινεί και σε επτά μόνο σελίδες μεταφέρει τη φρίκη του πολέμου και την εκμετάλλευση των ζώων από τον άνθρωπο. Στη λογοτεχνική παρακαταθήκη της Πλυτά υπάρχουν ακόμη δύο θεατρικά έργα, το «Κάστρο της Xερσώνας» (1948), το οποίο κέρδισε τον Α’ έπαινο από τις Μορφές την ίδια χρονιά, και το «Μάνα Γης» (1962). Χωρίς στοιχεία και τεκμήρια για την οικογένειά της, την εκπαίδευσή της, τη γνωριμία με τον μετέπειτα σύζυγό της και κινηματογραφικό παραγωγό Αχιλλέα Χατζηνάκο, και τη μετάβασή της στην Αθήνα, είναι δύσκολο να διαμορφώσουμε ένα ολοκληρωμένο προφίλ της δημιουργού. Ωστόσο, το λογοτεχνικό της έργο μάς δίνει σημαντικές πληροφορίες καθώς οι θεματικές που αναπτύσσονται σε αυτό επιτρέπουν να εικάσουμε ότι η συγγραφέας είναι μια δυνατή γυναίκα που δεν διστάζει να εκτεθεί –μέσω της δημόσιας έκδοσης των γραπτών της– και να εκφράσει τη φωνή της μέσω των χαρακτήρων της. Για παράδειγμα, στις Αλυσίδες, ένα βαθιά ρεαλιστικό και αρκετά σύγχρονο έργο, που ακολουθεί τον Δημήτρη από την παιδική του ηλικία στη Μακεδονία ως την Αθήνα, όπου θα ζήσει τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και τον Εμφύλιο ως νέος χειρούργος, ξεχωρίζουν δύο γυναίκες, η Νίνα και η Γιάννα. Και οι δύο μάχονται, η καθεμία με τον τρόπο της, για την ισότητα των φύλων και μάλιστα, ο χαρακτήρας της Νίνας, της δυναμικής φοιτήτριας της Ιατρικής, εμφανίζεται με την ίδια ιδιότητα και ιδιοσυγκρασία στον Λουστράκο ως Λίνα (Κλεώ Σκουλούδη). Επιπλέον, στα Δεμένα φτερά, μυθιστόρημα που αποτελεί και την πηγή έμπνευσης της Πλυτά για το σενάριο του Ανήφορου (1964), είκοσι χρόνια μετά την έκδοσή του, η δημιουργός μιλά ανοικτά για τη σεξουαλική επιθυμία μιας νέας γυναίκας, τις σεξουαλικές ορμές και φαντασιώσεις, τον βιασμό και την έμφυλη διάκριση στον εργασιακό χώρο με μοναδική ευθύτητα. Στη μοναδική, έως σήμερα, σωζόμενη συνέντευξη της Πλυτά στην Γκαίη Αγγελή, η δημιουργός αποκαλύπτει το πέρασμά της στον κινηματογράφο: «…αγαπούσα βέβαια τον κινηματογράφο, αλλά σαν κοινός θεατής. O άνδρας μου είχε γίνει παραγωγός από την Κατοχή κιόλας. Ήταν βλέπεις τότε η εποχή που ο κόσμος έτρεχε να δει κάτι ελληνικό. Ν’ ακούσει τη γλώσσα του. Ύστερα από την επιτυχία που είχε η «Φωνή της Καρδιάς» (σενάριο – σκηνοθεσία του Δημήτρη Ιωαννόπουλου) με παραγωγή Φίνου – Καβουκίδη και τα «Χειροκροτήματα» του Τζαβέλλα με τον Αττίκ, γύρισε και ο άνδρας μου με τον Φίνο τη «Βίλα με τα Νούφαρα» (σενάριο – σκηνοθεσία Ιωαννόπουλου). Ήταν η πρώτη ταινία που κλήθηκε ντεκορατέρ για τα σκηνικά της... Εγώ, για να είμαι ειλικρινής, δεν ήθελα να μπλέξουμε με τέτοιες δουλειές, γιατί πίστευα πως για να γίνει κανείς πα-

RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==