12 Μαρία Πλυτά: Η πρώτη σκηνοθέτρια του ελληνικού κινηματογράφου μοντάζ, ενώ απουσίαζε η επαγγελματική του πρόταση. Η εγκυρότητα του εντύπου, μαζί με τη μυθοποίηση του άντρα/δημιουργού δημιούργησαν την εντύπωση ότι το Yentl είχε σημαντική βοήθεια από έναν από τους πιο επιτυχημένους χολιγουντιανούς σκηνοθέτες της εποχής και συνεπώς, το σκηνοθετικό ντεμπούτο της Streisand είχε «αμαυρωθεί» (Streisand 2023, 578-600).3 Παρά το γεγονός ότι νέες κοινωνικές και ιστορικές παράμετροι στις δύο πρώτες δεκαετίες της τρίτης χιλιετίας θεωρούνται περισσότερο «υποστηρικτικές» για τις γυναίκες του δυτικού κόσμου, οι αριθμοί εξακολουθούν να περιγράφουν μια αρκετά απογοητευτική ιστορία. Η Αμερικανική Ακαδημία Κινηματογράφου έχει τιμήσει με Όσκαρ Σκηνοθεσίας μόνο τρεις γυναίκες σε 96 έτη (με πρώτη φορά το 2010). Επίσης, μόνο τρεις σκηνοθέτριες έχουν τιμηθεί με τον Χρυσό Φοίνικα στα 77 χρόνια (έως το 2024) του Φεστιβάλ των Καννών (με πρώτη φορά το 1993). Η παράθεση των παραπάνω παραδειγμάτων είναι απαραίτητη, γιατί φανερώνει την άδικη μεταχείριση των σκηνοθετριών από την εποχή του βωβού ως τις τελευταίες δεκαετίες του εικοστού αιώνα και τοποθετεί την Πλυτά σε μια πολυπληθή ομάδα κινηματογραφιστριών, των οποίων το έργο έχει παραγκωνιστεί, αγνοηθεί, αποδοθεί σε άντρες ή/και ξεχαστεί. Εδώ, όμως, σταματούμε, για να προχωρήσουμε στην ουσία του τόμου, που είναι η Μαρία Πλυτά, το σκηνοθετικό της έργο, η ανάδειξή του και η σημασία του, στο πλαίσιο του ελληνικού και του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Η Μαρία Πλυτά και η φιλμογραφία της: Βασικές πληροφορίες Η Μαρία Πλυτά γεννήθηκε στις 26 Νοεμβρίου 1915 στη Θεσσαλονίκη. Η καλλιτεχνική της δημιουργικότητα ξεκινά από τη λογοτεχνία και τη δημοσίευση δύο μυθιστορημάτων. Το πρώτο, με τίτλο Δεμένα φτερά δημοσιεύθηκε το 1944 και το δεύτερο, με τίτλο Αλυσίδες το 1946.4 Πρόσφατα, εντοπίσαμε, επίσης, δύο διηγήματά της στο λογοτεχνικό περιοδικό Μορφές, τεύχη του οποίου έχουν ψηφιοποιηθεί και είναι προσβάσιμα. Το πρώτο, «Οι φόβοι της Κατερίνας» (1946), ακολουθεί την οπτική γωνία της μικρής Κατερίνας, που έχει αργήσει να επιστρέψει σπίτι και φαντασιώνεται τον θυμό του πατέρα της. Το δεύτερο, «Η Ρούσα του κυρ’ Γιαννακού» (1947), 3 Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι το περιστατικό με τον Spielberg και η άδικη μεταχείριση της Streisand από τον Τύπο καταλαμβάνουν ένα ολόκληρο κεφάλαιο στη βιογραφία της, με τίτλο «Don’t Change a Frame». Αυτό αποδεικνύει τη δύναμη της πατριαρχίας, αλλά και το τραύμα, την απογοήτευση και τον θυμό που μπορεί να αφήσουν παρόμοια περιστατικά, ακόμη και στην περίπτωση μιας από τις σπουδαιότερες γυναίκες του εικοστού αιώνα, που έχει σπάσει τη «γυάλινη» οροφή (glass ceiling) και έχει ανοίξει τον δρόμο για αμέτρητες άλλες γυναίκες. 4 Σε αυτό το σημείο, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον Γρηγόρη Πρίτσα που εντόπισε τα αντίτυπα των δύο μυθιστορημάτων της Πλυτά σε πρώτη έκδοση και με βοήθησε να τα αποκτήσω. Ελπίζω, σύντομα, αυτός ο «θησαυρός» να μελετηθεί και να αποτελέσει αντικείμενο της ξεχωριστής μελέτης που του αξίζει.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==