16 Σύνταγμα ‒ Διοίκηση ‒ Ευρωπαϊκή Ένωση Υπάρχει όμως μια τρίτη, η σημαντικότερη, κατηγορία κανόνων, αυτοί οι οποίοι δημιουργούνται από όργανα στα οποία έχει ανατεθεί η άσκηση της εξουσίας, στο πλαίσιο μιας κοινωνίας οργανωμένης πολιτικά. Η οργανωμένη πολιτικά κοινωνία ονομάζεται κράτος, η εξουσία που ασκεί το κράτος ονομάζεται κρατική εξουσία και οι κανόνες που δημιουργεί η κρατική εξουσία ονομάζονται κανόνες δικαίου. Σύμφωνα με τον καθιερωμένο ορισμό, «κανόνες δικαίου είναι οι γενικοί και αφηρημένοι κανόνες, που ρυθμίζουν κατά τρόπο υποχρεωτικό και ετερόνομο την εξωτερική συμπεριφορά των ανθρώπων που συμβιούν σε μια κοινωνία οργανωμένη σε κράτος». Στοιχεία, λοιπόν, των κανόνων δικαίου είναι τα εξής: Ρύθμιση εξωτερικής συμπεριφοράς: Οι κανόνες δικαίου ρυθμίζουν τη συμπεριφορά των ατόμων που φαίνεται στον εξωτερικό κόσμο και όχι την εσωτερική τους συμπεριφορά, δηλαδή τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Παράδειγμα: Ένας ταμίας καταστήματος θα ήθελε πολύ να κλέψει όλα τα χρήματα από το ταμείο, για να λύσει όλα του τα οικονομικά προβλήματα, αλλά δεν προβαίνει ποτέ σε οποιαδήποτε πράξη. Η επιθυμία αυτή του ταμία δεν τιμωρείται από το δίκαιο, αφού το τελευταίο ενδιαφέρεται μόνο για την εξωτερική συμπεριφορά. Ρύθμιση υποχρεωτική: Οι κανόνες δικαίου περιέχουν ρύθμιση, η οποία είναι υποχρεωτική για τα μέλη της κοινωνίας, δεν εξαρτάται δηλαδή από το αν τα άτομα την επιθυμούν ή όχι. Η συμμόρφωση των ατόμων με τη ρύθμιση γίνεται μέσω του κρατικού καταναγκασμού, μέσω δηλαδή της χρήσης των μέσων που διαθέτει το κράτος. Παράδειγμα: Φορολογούμενος χρωστά χρηματικό ποσό στην εφορία. Αν δεν το καταβάλει οικειοθελώς, η εφορία μπορεί να προβεί σε κατάσχεση περιουσιακών του στοιχείων. Όποιος συλληφθεί να διαπράττει κλοπή, συλλαμβάνεται. Όποιος καταδικαστεί από το δικαστήριο σε φυλάκιση, φυλακίζεται. Ρύθμιση ετερόνομη: Οι κανόνες δικαίου επιβάλλουν μια ρύθμιση, η οποία δεν προέρχεται από τα ίδια τα μέλη της κοινωνίας (τα άτομα), αλλά από μία ανώτερη ξένη θέληση, τη θέληση του κράτους. Παράδειγμα: Οι κανόνες δικαίου προέρχονται στο σύνολό τους από τα κρατικά όργανα, τα οποία υπό τις προϋποθέσεις που ορίζει το Σύνταγμα εκδίδουν κείμενα που περιέχουν κανόνες δικαίου.
RkJQdWJsaXNoZXIy MTk1OTAxMA==