Basic HTML Version
2
Το θεωρητικό πλαίσιο της δημόσιας λογιστικής ___________________________________________
55
Όσον αφορά στο θέμα της
κερδοφορίας,
αναγνωρίζεται πως η κύρια αιτία ύπαρξης ενός
μη κερδοσκοπικού οργανισμού είναι η παροχή υπηρεσιών. Άρα, η επιτυχία του μπορεί να
μετρηθεί από την ποσότητα των υπηρεσιών που παρέχει με τους διαθέσιμους πόρους. Το
πρόβλημα προκύπτει επειδή υπάρχουν πολλές δυσκολίες μέτρησης της ποσότητας των παρε-
χόμενων υπηρεσιών. Αν και επισημαίνεται η σημασία μέτρησης της αποτελεσματικότητας,
της αποδοτικότητας και της οικονομίας, ωστόσο στους περισσότερους μη κερδοσκοπικούς
δημόσιους οργανισμούς, οι εκροές δεν μπορούν εύκολα να ποσοτικοποιηθούν ή να μετρη-
θούν με χρηματικούς όρους. Έτσι, το καθαρό εισόδημα είναι δύσκολο να αποτιμηθεί.
Επίσης, ενώ οι δαπάνες έχουν το ίδιο νόημα και στα δύο είδη οργανισμών (οι πόροι που
καταναλώθηκαν σε μια περίοδο), τα έσοδα έχουν διαφορετική έννοια. Στις επιχειρήσεις, τα
έσοδα αποτελούν μέτρο του ποσού των αγαθών και των υπηρεσιών που παρέχονται. Στους
μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς δεν υπάρχει αντίστοιχο μέτρο, γιατί αποκτούν μεν έσοδα
από πωλήσεις υπηρεσιών, αλλά σε περιορισμένο βαθμό. Η κατάσταση αποτελεσμάτων χρή-
σης επομένως, δεν μπορεί να έχει την ίδια σημασία με αυτή μιας επιχείρησης, όπου η διαφο-
ρά εσόδων – εξόδων μετρά την επιτυχία της. Εντούτοις, στους μη κερδοσκοπικούς οργανι-
σμούς μπορεί να μετρηθούν τα έσοδα (από πωλήσεις, φορολόγηση, επιχορηγήσεις κλπ) κατά
τη λειτουργία μιας λογιστικής περιόδου. Έτσι, αν και ο οργανισμός δεν εστιάζει στην κερ-
δοφορία, η διαφορά εσόδων – δαπανών δείχνει εάν ο οργανισμός «ζει με τα δικά του μέσα»
ή καταναλώνει πόρους επόμενων γενεών.
Οποιαδήποτε επιχείρηση, θεωρείται πως
διατηρεί το κεφάλαιό της,
εφόσον τα έσοδα
που παρουσιάζει, σε συγκεκριμένη λογιστική περίοδο, υπερβαίνουν τις δαπάνες κατά ένα
ποσό, αρκετό για την απόδοση ικανοποιητικού μερίσματος στους μετόχους. Ένας μη κερδο-
σκοπικός οργανισμός δεν έχει μετόχους και επομένως δεν υφίσταται ανάγκη διανομής μερί-
σματος. Διατηρεί το κεφάλαιό του εφόσον λειτουργεί στο νεκρό σημείο (τα έσοδα ισορρο-
πούν με τις δαπάνες). Μετρά την οικονομική του απόδοση με το βαθμό στον οποίο το καθα-
ρό του εισόδημα είναι κοντά στο μηδέν. Εάν δηλώνει μεγάλο καθαρό εισόδημα, αυτό σημαί-
νει πως δεν έχει χρησιμοποιήσει τους πόρους που διαθέτει για τους προγραμματισμένους
σκοπούς. Εάν λειτουργεί με έλλειμμα, τότε τελικά θα πρέπει να σταματήσει να λειτουργεί,
όπως ακριβώς και μια επιχείρηση. Επομένως, και για τα δύο είδη οργανισμών, η κατάσταση
αποτελεσμάτων χρήσης περιέχει το ίδιο νόημα: το βαθμό στον οποίο ο οργανισμός διατηρεί
με τη λειτουργία του τα κεφάλαιά του. Η διατήρηση των κεφαλαίων λοιπόν είναι η βασική
πληροφόρηση για τις λειτουργίες και των μη κερδοσκοπικών οργανισμών. Με αυτούς τους
συλλογισμούς, ο Anthony καταλήγει πως οι λογιστικές έννοιες είναι ίδιες και επομένως, οι
αρχές που εφαρμόζονται στις επιχειρήσεις μπορούν να εφαρμοστούν και στη δημόσια λογι-
στική.
Όσον αφορά τα θέματα της
οικονομικής συμμόρφωσης
(περιορισμοί στις δαπάνες), ο
Anthony (1980) επισημαίνει πως δεν υπόκεινται σε περιορισμούς δαπανών μόνο οι μη κερ-
δοσκοπικοί οργανισμοί. Οι επιχειρήσεις παρακολουθούν τους οικονομικούς περιορισμούς,
χρησιμοποιώντας κατάλληλους εσωτερικούς λογιστικούς ελέγχους. Οι περιορισμοί δεν είναι